Жалпы ақпарат

Институт құқық қорғау қызметіне кандидаттарды алғашқы кәсіптік даярлауды, сондай-ақ құқық қорғау органдары қызметкерлерін кәсіптік даярлауды, қайта даярлауды және олардың біліктілігін арттыруды, оның ішінде Президенттік резервті жүзеге асырады.

Курстар жыл сайын бекітілген жоспар-кестеге, оқу жоспары және бағдарламалар негізінде жүргізіледі.

Оқыту пән және тыңдаушылар контингенті бойынша сараланды. Осы мақсаттар үшін олар курстарды ұйымдастыруға, оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сондай-ақ оқу-әдістемелік материалдарды дайындауға бірыңғай стандарттар енгізді, өйткені қолданыстағы нормативтік актілерде білім беру процесіне қойылатын жалпы талаптар ғана қамтылған.

Институт мыналардан тұрады:

1) Ұйымдастыру-әдістемелік жұмыс басқармасы;

2) Прокурорлық қадағалау кафедрасы:

2.1) Қылмыстық қудалау заңдылығын қадағалау жөніндегі секция;

2.2)  Қоғамдық мүдделерді қорғау саласын қадағалау жөніндегі секция;

2.3) Үкімдердің және олардың орындалу заңдылығын қадағалау жөніндегі секция;

3) Қылмыстық қудалау және жедел – іздестіру қызметі кафедрасы:

3.1) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет секциясы;

3.2) Экономикалық тергеу қызметі секциясы;

4) Қызметтік даярлау кафедрасы;

5) Жаһандық қауіп-қатерлерге қарсы іс-қимыл бойынша арнайы даярлау кафедраларынан тұрады.

Академия құрылған сәттен бастап 11 000 астам қызметкер өз біліктілігін арттырды.

Қашықтықтан оқыту нысанында құқық қорғау органдарының 3054 қызметкерінің біліктілігін арттырудың 28 курсы өткізілді.

Оқыту 2 платформада өтті: ведомстволық ақпараттық порталда академияның қашықтықтан оқыту жүйесінде және Microsoft Teams бағдарламасы арқылы онлайн – сабақтар, қатысушыларды интернет арқылы қосу.

 

Алғашқы кәсіби дайындық

2020 жылғы 26 маусымдағы №80 Бірлескен бұйрықпен прокуратура органдарына, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке және экономикалық тергеу қызметіне кіретін адамдар үшін алғашқы кәсіптік даярлыққа іріктеудің және оны өткеру шарттарының, сондай – ақ оларды алғашқы кәсіптік даярлықтан шығару негіздерінің қағидалары бекітілді.

ЭТҚ – 19 тыңдаушы оқытылды. Прокуратура органдары – 248 тыңдаушы оқытылуда.

Академияға келгеннен кейін тыңдаушылар келісім-шартқа қол қойып, қабылдау туралы бұйрықпен, жатақханада тұру ережелерімен және ішкі тәртіп Регламентімен танысты.

Тыңдаушылар үшін академия жатақханасында тегін жайлы тұру қарастырылған (4 адамға арналған себезгі және санитарлық тораптары бар сыйымды бөлмелер, демалыс және тұрмыстық қызмет көрсету бөлмелері, асхана және т.б.). Әйелдер тыңдаушылары үшін жеке корпус қарастырылған.

Сондай-ақ, күніне үш рет тамақтану және шәкіртақы төлеу қарастырылған.

Прокуратура органдарының тыңдаушылары үшін оқу мерзімі – бір жыл, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет және экономикалық тергеу қызметі үшін-алты ай.

Оқу процесі оқу бағдарламасы мен кестеге сәйкес жүргізіледі.

Алғашқы кәсіптік даярлықтың басты ерекшелігі қызметке үміткерлерді міндетті тағылымдамасы бар әрбір құқық қорғау органының ерекшелігіне практикаға бағдарланған оқыту болады.

Мұндай тәсіл тереңдетілген кәсіби білім мен дағдыларды дарытуға мүмкіндік береді. Оқудан кейін жас кадрлар алғашқы күннен бастап толыққанды қызмет атқаруға дайын болады.

Академияның мақсаты-тыңдаушыға кәсіби бейімделуден сәтті өтуге және тиімді жұмыс істеуге көмектесу.

 

Президенттік резерв

Құқық қорғау органдары басшылығының Президенттік резервінде тұрған қызметкерлерді даярлау білім беру қызметінің маңызды бағыты болып табылады. Бұл білім беру жобасы Мемлекет Басшысы қойған басшылар — көшбасшылар мен қазіргі заманғы менеджерлердің жаңа формациясын құру жөніндегі міндеттерді орындау мақсатында іске асырылуда.

Оқытудың жоғары деңгейін қамтамасыз ету үшін сабақтарға беделді ғалымдар мен практиктер, оның ішінде шетелдік сарапшылар (АҚШ, Ұлыбритания және Сингапур) және мемлекеттік органдардың басшы құрамының өкілдері тартылады.

Құқық қорғау органдары академиясының базасында президенттік резерв курстарынан өту «Құқық қорғау қызметі туралы» заңда, Президенттің «Құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдар басшылығының президенттік резервін қалыптастыру туралы» (28.08.2013 ж. № 624) және «Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының жанынан Құқық қорғау органдары академиясын құру туралы» (04.05.2015 ж. № 15) Жарлықтарында көзделген.

5,5 жыл ішінде өз курстарын өткізуде айтарлықтай тәжірибе жинақтап, тыңдаушылар тарапынан жағымды пікірлер алды. Стандарттан тыс ойлауға және болжауға, жедел шешім қабылдауға және өзгеріп жатқан жұмыс жағдайларына тез бейімделуге қабілетті жаңа формацияның тиімді басшыларын даярлау бойынша бірегей оқу бағдарламасы әзірленді.

Бағдарлама кәсіби және басқарушылық құзыреттерді жетілдіруге бағытталған және оның ішінде дағдарыс жағдайларында келіссөздер жүргізу тактикасы, Талдамалық ойлау мен көшбасшылық қасиеттерді дамыту, қазіргі заманғы ақпараттық технологиялармен жұмыс істеу бойынша тақырыптарды қамтиды.

Бүгінгі күні ол бойынша 9 курста құқық қорғау органдарының 130 қызметкері оқытылды.

Білім беру процесінің сапасын академияның үздік ұлттық сарапшылары, құқық қорғау органдарының бірінші басшылары қамтамасыз етеді.

 

Біліктілікті арттыру курстары

Біліктілікті арттыру курстары жаңа формат бойынша өткізіледі және тәжірибеге бағытталған. Атап айтқанда, оқытуды ұйымдастыру үш негізгі кезеңді қамтиды: «Практиканың білімге қажеттілігін зерттеу және біліктілікті арттыру курстарының тақырыптарын қалыптастыру», «Біліктілікті арттыру курстары тақырыптарының ерекшелігін ескере отырып, даярлаудың неғұрлым тиімді нысандарын айқындау» және «Әрбір оқу курсының практикалық тиімділігін бағалау және жұмысқа тиісті түзетулер енгізу».

Осы тәсілдерді іске асырудан күтілетін нәтиже-оқытудан өткен қызметкердің жұмыс тиімділігінің артуы, білім мен дағдылардың жетіспеушілігінен туындаған жұмыстағы кемшіліктер мен кемшіліктердің санын азайту.

Курстардағы сабақтарды академияның профессорлық-оқытушылық құрамы жүргізеді. Бұдан басқа, дәріскерлер ретінде Жоғарғы Соттың судьялары, Бас прокуратураның, Экономикалық тергеу қызметінің, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің және есеп комитетінің қызметкерлері шақырылады.

Біліктілікті арттыру курстарынан құқық қорғау органдарының 10 000-нан астам қызметкері өтті.

 

Арнайы бастапқы оқыту

Прокуратура органдарының, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің және экономикалық тергеу қызметінің жас қызметкерлерін оқытудың түбегейлі жаңа нысаны қолданылады.

Жас қызметкерлер тағайындалғаннан кейін алдыңғы қатарлы білім беру технологиялары негізінде академияда толыққанды айлық оқу курстарынан өтеді, оқу бағдарламасының практикалық компоненті күшейтілді.

Жас қызметкерлерді оқыту құзыреттілік паспорты негізінде әзірленген оқу жоспарларына сәйкес жүргізіледі (жалпы салалық, ақпараттық, жазбаша, коммуникативтік, кәсіби).

Курстардағы дәрістік және практикалық сабақтарды академияның, Бас прокуратураның және басқа да уәкілетті органдардың қызметкерлері жүргізеді.

Сондай-ақ, жас қызметкерлердің дене шынықтыру, атыс және жауынгерлік дайындығына назар аударылды.

Академия «Ассесмент» әдістемесін жүргізу арқылы прокуратураның жас қызметкерлерінің құзыреттілік деңгейін бағалау әдісін енгізуде.

Кәсіби деңгей прокурордың күнделікті жұмысын модельдейтін кейстік міндеттерді шешу барысында анықталады.

Тексеруге келесі дағдылар жатады: ведомстволық ақпараттық жүйелермен жұмыс істей білу, заңды құжаттарды дайындау, қадағалау салалары бойынша жұмысты ұйымдастыру, проблемалық мәселелерді талдау, оларды шешуге шығармашылық тұрғыдан қарау және т. б.

2016 жылдан бастап 2021 жыл аралығында құқық қорғау органдарының 1 620 қызметкері оқудан өтті.

 

Жаһандық қатерлерге қарсы іс-қимыл жөніндегі аймақтық хаб туралы

2016 жылы Бас прокуратура Мемлекет басшысының мақұлдауымен (30.09.2016ж. №3709 бұрыштамасы) Құқық қорғау органдары академиясының негізінде Жаһандық қатерлерге қарсы іс-қимыл жөніндегі аймақтық хабтың (бұдан ары – Аймақтық хаб, Хаб) құруы мен жұмыс жасауын бастама етті.

Жоба 2018 жылғы 11 сәуірде Венада қол қойылған Қазақстанның Бас прокуратурасы мен БҰҰ ЕҚБ арасындағы ынтымақтастық пен өзара түсіністік туралы меморандум шеңберінде БҰҰ-ның жоғары бағасына ие болды.

Бүгінгі таңда біз Орта Азияның құқық қорғаушыларын оқытуды жүзеге асырып, терроризмге және экстремизмге, қаржы қылмыстары мен сыбайлас жемқорлық, есірткі, адам саудасы, кибер, экологиялық қылмыстарға қарсы іс-қимыл саласында тәжірибе алмасудамыз.

Хаб алаңында 80-нен астам әртүрлі оқыту шаралары өткізілді, онда Қазақстанның 2 мыңнан астам, сондай-ақ 22 елдің (Қырғызстан, Тәжікстан, Түркменістан, Өзбекістан, Ауғаныстан, Пәкістан, Беларусь, Армения, Грузия, Литва және т.б.) 300-ге жуық қызметкері біліктіліктерін арттырды.

Оқыту үшін 160 шетелдік сарапшы тартылды.

БҰҰ ЕҚБ қолдауымен Хаб алаңында Қазақстанның құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдарының қызметкерлері қатарынан қаржы мен киберқылмыстарды тергеу, экстремизмге және терроризмге қарсы іс-қимыл саласында ұлттық бапкерлердің дайындығы жүргізілуде.

2018 жылғы 6 сәуірде ТМД Сыртқы істер министрлері кеңесінің шешімімен Академияға салықтық (қаржылық) тергеу органдары үшін кадрларды қайта даярлау және біліктіліктерін жоғарылату бойынша негізгі ұйымның дәрежесі берілді.

2020 жылғы 10 желтоқсаннан Академия ТМД-на қатысушы мемлекеттердің прокуратура органдарының прокуролық-тергеу қызметкерлерін қайта даярлау және біліктілігін жоғарылату бойынша Негізгі ұйым болып табылады.

Достастықтың қатысушы елдердің қажеттіліктері мен ұсыныстарын ескере отырып, Академия осы бағытта жыл сайынғы негізде халықаралық оқыту шараларын өткізеді.

Барлық бағыттар бойынша білім беру қызметін ең жақсы ұлттық және шетелдік мамандар көрсетуде, олардың қатарында білім беру үрдісіне кезең-кезеңмен тартылатын кәсіби ғалымдар, практик-мамандар, өз саласындағы новаторлар.

Мысалы, терроризмге және діни экстремизмге қарсы іс-қимыл саласында бұл ҚР ҰҚК ТҚО, БҰҰ ЕҚБ штаб-квартирасының терроризмнің алдын алу бойынша секторының, Еурополдың терроризммен күрес бойынша бөлімінің сарапшылары қатарынан болатын кәсіби мамандардың тобы.

Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің кәсіби деңгейін жоғарылатуды, озық тәжірибемен және біліммен алмасуды қамтамасыз ету үшін отандық, шетелдік және халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық белсенді түрде дамуда.

Жалпы алғанда, барлық бағыт бойынша Академияның серіктесі ретінде 10-на 30-ға дейін отандық, шетелдік және халықаралық ұйым бар.

Негізгі ұйымдарды қоса алғанда, Аймақтық хабтың жоспарлы шаралары ұлттық бапкерлердің қатысуымен өткізіледі.

  • Адам саудасы және заңсыз көші-қон саласында адам саудасына қарсы іс-қимыл бойынша халықаралық және ұлттық заңнама; адам саудасының алдын алу мен оларға көмек көрсетудің заманауи тетіктері; адам саудасы саласындағы қылмыстарды анықтау және ашу жөніндегі қызмет.
  • Қылмыстық кірістерді заңдастыру саласында – қылмыстық жолмен келген кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) қарсы іс-қимыл; сыбайлас жемқорлықтың қатерлерін бағалау әдістемесі; қылмыстық әрекеттен келіп түсетін кірістерді заңдастыруға қарсы іс-қимыл саласындағы жұмысты ұйымдастырудың заманауи тәсілдері (активтерді қайтару жөніндегі ақпарат алмасудың Еуропадағы «CARIN» және Азиядағы «ARIN-AP» желілері; қаржыны жылыстатумен күрестің қаржы шараларын әзірлеу тобы (ФАТФ)/Еуразиялық топ (ЕАТ); «ЭГМОНТ» тобы, IT шешімдерінің жедел талдау құралдары).
  • Киберқылмысқа қарсы іс-қимыл саласында – компьютерлер мен желілер; компьютерлік қылмыстардың қылмыстық-құқықтық және криминологиялық сипаттамасы; тергеу мен электрондық дәлелдер; компьютерлік-техникалық сараптама; халықаралық ынтымақтастық.
  • Есірткінің заңсыз айналымына қарсы іс-қимыл саласында – «TOR желісінің интернет желісі» Web-ресурсын қоса алғанда интернет желісінің ақпараттық ресурстарын пайдаланумен есірткі және психотропты заттарды таратуға қарсы іс-қимылдың әдістері; есірткі және психобелсенді заттарды таратуға және жарнамалауға қатысы бар сайттарды интернет желісінде анықтау және бұғаттау; ақшаны қолма-қол беру орындарын және шынайы пайдаланушыларды анықтау әдістемесі; пошталық жіберулер арқылы есірткіні таратумен күрестің халықаралық тәжірибесі.
  • Экстремизмге және терроризмге қарсы іс-қимыл саласында – контртеррорлық қызметтік стратегиясы; озық елдердің сәттіліктері мен қателері; террористік тұрғыда осал объектілерді қоса алғанда, терроризмге қарсы қауіпсіздікті қамтамасыз ету; кибертерроризм, интернет арқылы радикалдандырудың және тартудың ерекшеліктері; терроризмді және экстремизмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл; экстремизм бойынша істерді тергеудің халықаралық тәжірибесі; озық елдердің терроризммен күрес бойынша заңнамасы; халықаралық террористік ұйымдардың қызметі; террор әдістері; терроризм мен экстремизм профилактикасы.
  • Экологиялық құқық бұзушылықтарға қарсы іс-қимыл саласында – Қазақстан Республикасының тұрақты дамуының негізі ретінде экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету; браконьерлік жөніндегі істер бойынша алғашқы тергеу әрекеттерін жүргізуді ұйымдастыру оқыту контенті болып табылады.

Оқыту жұмыс істеп жүрген қызметкерлерге оқу материалын толығымен игеруге көмектесетін инновациялық әдістердің негізінде құрылады.

Білім беру бағдарламаларын қалыптастыру және тренингтерді өткізу кезінде қызметкерлер 80% тәжірибелік кейстер мен тапсырмалар, симуляциялық жаттығулар және т.б., ал 20% – теориялық білім болып табылатын классикалық тренинг жүйесінің «алтын» қағидасын ұстанады.

Тыңдаушылар теориялық білімдерін бекіту үшін Академия негізінде оқу-тәжірибелік полигон: негізгі функциясы симуляциялық жаттығулар, сондай-ақ Аймақтық хабтың барлық бағыттары бойынша тренингтің өзге түрлерін өткізу болып табылатын зал-трансформер және сарапшылар тыңдаушылар жұмысын үйлестіретін басқару штабы жұмыс істейді.

Қылмыстық кірістерді заңдастыруға қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша сабақтарда дәлелдерді жинастырудың тікелей емес әдісінің тәжірибесі, сондай-ақ тренингтік форма пайдаланылады.

2018 жылдан бері оқыту үрдісінде адам саудасына және есірткі қылмыстарынан түскен кірістерді жылыстатуға қарсы іс-қимыл жөніндегі симуляциялық тренингтер белсенді түрде пайдаланылады.

Симуляциялық оқыту ерекше белгілерге ие:

  • жаттығуларды практик-мамандар бір апта бойы зерделейтін шынайы кейстерді симуляциялау үшін тірі актерлер пайдаланылады;
  • оқыту форматы әрекет етудің әртүрлі салаларынан практик-мамандарды бірге қосатын дисциплинааралық тәсілге негізделген;
  • оқыту адами өзара әрекеттесуге анағұрлым дәрежеде ден қоюды мүмкін ететін әртүрлі аймақтардан тыңдаушылардың қатысуын көздейді.

Бұл ерекшеліктердің іргелі маңызы бар, өйткені тек адами өзара әрекеттесу ғана қатысушылар, бағыттар мен аймақтар арасында берік кәсіби қатынастар құруға көмектеседі.

Хаб алаңында талдау жұмысы, ТМД елдері құқық қорғау органдарының заң қолдану тәжірибесін тұрақты зерттеу және жүйелі құқықтық кемшіліктерді жою бойынша заң шығару бастамалары жүргізіледі.

Оқытудың жаңа формаларын, инновациялық әдістер мен технологияларды іздеу және жинақтау тұрақты жүргізіледі. ТМД елдерінің заманауи қатерлері мен әлеуметтік сезімтал проблемалары ескеріліп, жаңа сапалы оқыту және ғылыми өнімдер шығарылады.

ЕҚЫҰ Нұр-Сұлтан қаласындағы кеңсесі мен АҚШ Елшілігінің көмегімен Қазақстан Республикасында адам саудасына қарсы іс-қимыл және ұрланған активтерді қайтару мен қылмыстық кірістерді заңдастыруға қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша негізгі авторлық оқыту бейнекурстары жасалды.